กษัตริย์หนุ่มพระองค์หนึ่ง เพิ่งขึ้นเสวยราชย์ใหม่ๆ พระองค์ทรงต้องการเรียนรู้ภูมิปัญญาจากมุขมนตรี มหาอำมาตย์ และราชบัณฑิตประจำสำนักให้มากที่สุด เพื่อให้พสกนิกรอยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุข พระองค์จึงทรงตั้งปัญหาขึ้นมาถามปวงปราชญ์ราชบัณฑิตในสำนักพระราชวังว่า

1. คนเราควรจะทำอะไร ?
2. ทำกับใคร ?
3. ทำเมื่อไหร่ ?

บรรดานักปราชญ์แห่งราชสำนักและมุขมนตรีทั้งหลายต่างก็ตอบคำถามกันไปคนละทิศคนละทาง กษัตริย์หนุ่มฟังแล้ว รู้สึกไม่พอพระทัย มุขมนตรีคนหนึ่งเสนอว่้า ที่บนยอดเขาแห่งหนึ่ง มีฤาษีเฒ่าตนหนึ่งพำนักอยู่ ลือกันว่าฤาษีชราตนนี้สติปัญญาปราดเปรื่องยิ่งนัก กษัตริย์หนุ่มและทหารมหาดเล็กจึงปลอมเป็นชาวบ้านมุ่งไปสู่ยอดเขา

กษัตริย์หนุ่มปีนป่ายขึ้นไปถึงยอดเขาเมื่อเวลาพลบค่ำ ส่วนทหารซุ่มอยู่ข้างนอกห่างไกลออกไป พอไปถึง พระองค์ก็พบว่าฤาษีชราเจ้าของอาศรมกำลังนั่งขุดดินและมีอาการเหนื่อยหอบ ด้วยความอารี พระองค์จึงอาสาช่วยขุดดิน ฤาษียื่นจอบให้โดยไม่พูดอะไร

คืนนั้นกษัตริย์หนุ่มผล็อยหลับไปอย่างง่ายดายด้วยความเหนื่อย มารู้สึกพระองค์อีกทีก็เมื่อมีชายคนหนึ่งเนื้อตัวมอมแมม เสื้อผ้้าโชกเลือด วิ่งเข้ามาในอาศรมแล้วก็ล้มฮวบลง

พระองค์ทรงรีบปฐมพยาบาลเขาจนปลอดภัยแล้วก็บรรทมต่อ แต่พอจวนสว่าง พระองค์ก็ทรงสะดุ้งเฮือกขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง เมื่อทรงพบว่ามีใครบางคนกำลังนั่งอยู่บนพระอุระของพระองค์ พร้อมทั้งเงื้อมีดขึ้นสุดแขน แต่แค่เพียงแวบเดียวที่พระองค์ได้สบตากับเขาเท่านั้น ชายคนนั้นก็ลดมีดลงแล้วกราบขอขมาพระองค์อย่างสุดซึ้ง พร้อมทั้งเอ่ยปากสารภาพว่า เขาคือคนที่พระองค์ทรงช่วยไว้เมื่อตอนดึกนั่นเอง ที่เขาต้องโผล่เข้ามาในอาศรมด้วยสภาพสะบักสะบอม ก็เพราะถูกทหารราชองครักษ์ไล่ทำร้าย แล้วก็รอดตาย เมื่อหนีเข้ามาอยู่ในอาศรมของพระองค์นี่แหละ

กษัตริย์หนุ่มกล่าวถามว่า แล้วทำไมเขาจึงคิดจะสังหารพระองค์เล่า เขาตอบว่า หลายปีมาแล้ว พระราชบิดาของพระองค์เคยสั่งประหารพี่ชายของเขา แต่พอได้สบพระเนตรกับพระองค์แล้ว เขาได้พบว่า กษัตริย์ผู้เป็นเจ้าของแววพระเนตรที่เปี่ยมไปด้วยเมตตาและไมตรีเช่นนี้ ย่อมเป็นกษัตริย์ที่ดีได้แน่นอน ชายหนุ่มสารภาพต่อไปว่า เขาใจไม่แข็งพอที่จะฆ่ากษัตริย์ที่ดีที่เคยช่วยชีวิตเขา และเขายินดีที่จะลืมความทรงจำอันเจ็บปวดในอดีตเสียให้หมด แล้วเขาก็อำลาจากไป

กษัตริย์หนุ่มขอบใจเขา แล้วปล่อยเขาไปโดยไม่เอาผิด รุ่งเช้าพระองค์เสด็จเข้าไปถามฤาษีว่า ที่พระองค์อุตส่าห์มาที่นี่ก็เพื่อจะถามว่า คนเราควรทำอะไร ทำกับใคร และทำเมื่อไหร่ ? ฤาษีตอบว่า สิ่งที่ทรงอยากรู้ พระองค์ก็ได้ทรงทำสิ่งนั้นหมดแล้ว กษัตริย์หนุ่มไม่เข้าพระทัยในคำตอบ จึงขอให้ฤาษีอธิบาย

“คนเราควรทำอะไร คำตอบคือ ควรทำความดียังไงล่ะ” ฤาษีเริ่มสาธยาย

“ควรทำกับใคร คำตอบก็คือ ควรทำคนที่อยู่ตรงหน้าเรานั่นแหละ”

“และ ควรทำเมื่อไหร่ คำตอบคือ ควรทำทันที ที่นี่ และเดี๋ยวนี้”

ฟังคำอธิบายแล้ว กษัตริย์หนุ่มพอพระทัยในคำตอบมาก จึงลาฤาษีกลับพระราชวัง.